De vier elementen
De vier elementen

 

Het vierledig mensbeeld in de antroposofische geneeskunde

 

In de antroposofische geneeskunde wordt ook vaak vanuit het vierledig mensbeeld naar mensen gekeken. Hier worden verschillende aspekten van mens-zijn onderscheiden. De mens heeft niet alleen een fysiek/funktioneel lichaam, maar is, zoals we al zagen, ook een voelend en denkend wezen. Vanuit dit perspektief zou u kunnen zeggen dat ieder menselijk wezen uit vier verschillende “delen” bestaat.

  1. het fysiek lichaam, het aarde-element, dat wat u kunt zien en voelen, bijvoorbeeld huid, spieren, botten, organen: het fysiek lichaam. Dit is opgebouwd uit materie en voldoet aan de wetten van fysica en chemie. Dit fysiek lichaam komt overeen met de eigenschappen van de minerale wereld. Het element dat hierbij hoort is het element aarde;
  2. het etherisch lichaam, het waterelement, een funktioneel deel, wat alle processen in het lichaam regelt, zoals groei, spijsvertering, stofwisseling, hormoonhuishouding, doorbloeding, ademhaling en dergelijke: het etherlichaam. Het etherlichaam doordringt het fysiek lichaam en geeft vorm en leven aan de materie. De vorm en het leven kunnen niet langer verklaard worden uit de wetten van fysica en chemie. Ze voldoen aan een nieuwe wetmatigheid. Zo groeit een krokus in het voorjaar, terwijl asters in de herfst bloeien. Het fysiek- en het etherlichaam vormen samen een slapend biologisch organisme. De mens heeft dit gemeen met het plantenrijk, en hier hoort het element water bij;
  3. het astraal lichaam, het lucht- en lichtelement, een emotioneel deel, waar alle gewaarwordingen, belevingen, gevoelens, impulsen en herinneringen zitten: het astraal– of zielelichaam. Gevoelens, wil en een zekere mate van bewustzijn worden hier aan het biologisch organisme toegevoegd. Het astraal lichaam doordringt en verandert het ether- en het fysiek lichaam. Het bewerkstelligt de vorming van zintuigorganen en van het spierstelsel waardoor de mens in staat wordt gesteld te bewegen. Terwijl het plantaardig leven gebonden is aan de aarde door de wortels, zorgt het astraal lichaam ervoor dat het biologisch organisme zich los kan maken van de aarde en dit is vergelijkbaar met de dierenwereld. In het astraal lichaam worden denken, voelen en willen aan het leven toegevoegd. Het psychologische facet wordt aan het biologische (fysisch + etherisch) toegevoegd. Het element dat hierbij hoort is lucht;
  4. en tenslotte de ik-organisatie, het warmte- of vuurelement, een geestelijk deel, waarmee u nadenkt, navoelt, vooruitziet en uzelf beziet: de menselijke geest. Hier zetelt het nadenken en spreken, het menselijk bewustzijn en onze moraliteit. Het zijn de uitingen van het zelfbewustzijn, het wezen van de mens. Het maakt dat de mens begrip kan krijgen voor de wetmatigheden achter de dingen, dat hij over zichzelf kan denken, zich kan veranderen en plannen kan maken. Deze dimensie maakt de mens tot individu. Hierbij hoort het element vuur.

Deze vier delen horen onlosmakelijk bij elkaar, beïnvloeden elkaar en vormen iedere mens met zijn eigen specifieke hoedanigheden. Lichaam en ziel zijn de drager van het IK. Het biologisch- en psychologisch wezen vormen als het ware het omhulsel, waarin het IK leeft.

Vanuit antroposofisch perspektief is ziekte een natuurlijk signaal dat er iets mis is in één van de vier wezensdelen of in de samenhang tussen deze wezensdelen. Er is ergens een evenwicht verstoord, en dat heeft altijd een wisselwerking op de andere delen. De klachten en het verloop van de ziekte zeggen iets over de lichamelijke gesteldheid en de manier van leven. De klachten kunnen zich op elk van de vier lagen manifesteren. Er bestaat een voortdurende en unieke wisselwerking tussen alle wezensdelen. Als u het signaal van klachten of ziekte serieus neemt, kunt u – zo nodig met hulp van een antroposofisch arts, homeopaat of andere therapeut - uzelf en uw eigen gezondheid beter leren kennen en begrijpen. Zo kunt u erachter komen wat u kunt doen om genezing te bevorderen. Met wat meer regelmaat in uw leven, een betere afwisseling tussen werk en ontspanning en gezonder eten kunt u soms herhaling of terugval voorkomen.

 

Behandeling van ziekte volgens de antroposofische en homeopathische geneeskunde is er altijd op gericht om het zelfgenezend vermogen te ondersteunen en te versterken. De methode die de antroposofische geneeskunde hiervoor hanteert heeft veel overeenkomsten met de homeopathische geneeskunst.